Portret doktora Bernarda (Bera) Kupczyka

Lata poprzedzające wyjazd Leopolda Gottlieba do Paryża w 1907 roku artysta spędził w środowisku artystów i intelektualistów krakowskich. Niewątpliwie w tym czasie spotkał w Krakowie doktora pochodzenia żydowskiego, Berka (Bernarda) Kupczyka, specjalizującego się w zakresie neurologii i psychiatrii, właściciela Zakładu Wodoleczniczego w Krakowie. Berek Kupczyk był znanym krakowskim działaczem kulturalnym, wspierającym zarówno pisarzy i artystów, jak również inicjatywy organizacji żydowskich.

Portret doktora Kupczyka powstał (lub został ukończony) w tym samym roku co autoportret Leopolda Gottlieba i cechuje go podobna aura tajemniczości, potęgowana przez sensualne, wyrafinowane niuanse chromatyczne o miękkich przejściach. Składają się one na wizerunek siedzącego mężczyzny, który, nie kierując spojrzenia ku widzowi, emanuje zmysłowością obecną w nonszalanckiej pozie z papierosem oraz starannie skomponowanym stroju dandysa. Postać ta nie stanowi jednak dominanty obrazu – została ona przesunięta ku krawędzi kompozycji i w znacznej mierze wtapia się w brązowe tło.

Obok niej, na tle zbudowanym z rozedrganych plam stopniowanych odcieni błękitu, zieleni, złamanej bieli i fioletu, stoi smukły wazon z dwoma kwiatami irysu. Ich soczysta, fioletowo-purpurowa barwa koresponduje z krawatką Kupczyka, tworząc wizualną i symboliczną hiperbolę. Motyw irysu pojawiał się często w twórczości Stanisława Wyspiańskiego, gdzie symbolizował piękno natury, ulotność życia oraz duszę. Doktor Berek Kupczyk był przyjacielem i mecenasem krytyka teatralnego Stanisława Lackiego, który pozostawał w bliskich relacjach ze Stanisławem Wyspiańskim i prowadził z nim ożywioną korespondencję. Przed śmiercią Lacki przekazał ją Kupczykowi, a ten sporządził jej opracowanie, dzięki któremu została opublikowana w 1956 roku. Doktor Berek Kupczyk zmarł w 1941 roku.

Małgorzata Stolarska-Fronia